Liderami wzrostu zadłużenia są Stany Zjednoczone, Japonia, Francja i Wielka Brytania

                                                             Instytut Finansów Międzynarodowych (IIF) regularnie monitoruje wielkość globalnego długu i jego głównych składników. Na wskaźnik całkowitego długu światowego składają się następujące rodzaje długu: 1) rządowy; 2) sektor gospodarstw domowych; 3) spółki i organizacje niefinansowe; 4) sektor finansowy. 

Najnowsze dane IIF są na koniec III kwartału 2023 roku. Do tego czasu całkowite zadłużenie świata sięgnęło 307 bln dolarów. Na początku roku było to 297,5 bln dolarów. Tym samym wzrost światowego długu w ciągu trzech kwartałów wyniósł 9,5 bln dolarów. W tym roku „bariera psychologiczna” Pokonano 300. bilion dolarów. W ciągu ostatnich dziesięciu lat (tj. w porównaniu z 2013 r.) światowy dług wzrósł o prawie 100 bln dolarów, a w porównaniu z 2018 r. o ponad 60 bln dolarów ( Global Debt Monitor. Politics and Climate Finance in a High -Debt World. – IIF , 16 listopada 2023 r.). W 2021 roku światowy dług w wyniku kryzysu wywołanego tzw. pandemią covid znacząco wzrósł, zbliżając się do poziomu 300 bilionów dolarów, ale nie udało mu się go pokonać. A teraz jest „zepsuty”. 

Instytut Finansów Międzynarodowych jest organizacją pozarządową. IIF został utworzony przez 38 banków z wiodących krajów uprzemysłowionych w 1983 roku w odpowiedzi na międzynarodowy kryzys zadłużeniowy na początku lat 80-tych. W ciągu czterdziestu lat liczba członków organizacji stale się powiększała i obecnie IIF obejmuje ponad 400 firm, banków i innych organizacji z ponad 60 krajów. IIF nie jest jedyną organizacją monitorującą globalne zadłużenie. 

Dlatego Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) również sporządza statystyki dotyczące globalnego długu, ale jego szacunki są skromniejsze. Tym samym pod koniec ubiegłego roku MFW określił wartość globalnego długu na 235 bln dolarów, czyli o około 1/5 mniej niż wartość obliczona przez IFI. O różnicy pomiędzy szacunkami MFW i IIF w dużej mierze decyduje jednak fakt, że Fundusz nie uwzględnia w całości zadłużenia sektora finansowego (banków, towarzystw ubezpieczeniowych itp.). Ale IIF bierze pod uwagę zadłużenie sektora finansowego. To prawda, że ​​​​nie jest jasne, w jaki sposób są one obliczane: jako zadłużenie brutto lub zadłużenie netto (czyli pomniejszone o roszczenia z tytułu udzielonych kredytów i pożyczek). Zdaniem ekspertów dane IIF są pełniejsze. 

Około 2/3 światowego długu przypada na kraje o tzw. rynkach dojrzałych (MM), czyli krajach nazywanych także „rozwiniętymi”. Kraje z tak zwanymi rynkami wschodzącymi (EM), czyli „krajami rozwijającymi się”, odpowiadają za 1/3 światowego długu. Na koniec III kwartału 2023 roku łączne zadłużenie krajów rozwiniętych wyniosło 206,0 bln dolarów wobec 194,4 bln dolarów na koniec III kwartału 2022 roku. Całkowite zadłużenie krajów rozwijających się wyniosło odpowiednio 101,3 biliona dolarów i 94,5 biliona dolarów. 

Na lata 2018-2023. największe bezwzględne wzrosty zadłużenia w pierwszej grupie zanotowano w takich krajach, jak USA, Japonia, Francja i Wielka Brytania. W drugiej grupie krajów największy wzrost zadłużenia miał miejsce w Chinach, Indiach, Brazylii i Meksyku. 

Interesująca jest dynamika światowego długu wyrażona w wartościach względnych (wielkość długu w stosunku do światowego PKB). Na początku ostatniej dekady liczba ta przekroczyła granicę 300% PKB. Na początku 2021 r. odsetek ten wzrósł do 362%. Skok ten wynikał nie tylko z gwałtownego wzrostu zadłużenia, ale także z faktu, że pod koniec 2020 roku nastąpił spadek światowego PKB. Następnie rozpoczął się stopniowy spadek wskaźnika względnego. W IV kwartale ubiegłego roku spadł do 334%. Potem się ustabilizowała i przez trzy kwartały utrzymywała się na poziomie 333-335%. 

W grupie krajów rozwijających się największe wzrosty względnego poziomu zadłużenia w latach 2018-2023. odnotowano w Rosji, Chinach, Arabii Saudyjskiej i Malezji. Największe spadki względnego poziomu zadłużenia miały miejsce w Chile, Kolumbii i Ghanie. 

W grupie krajów rozwiniętych w latach 2018-2023. Większość krajów wykazała spadek względnego poziomu zadłużenia. Są jednak kraje, których względny poziom zadłużenia wzrósł w tym okresie. Są to Malta, Norwegia, Japonia, Francja, Estonia i Litwa. 

Interesująca jest globalna panorama względnego obciążenia długiem dla poszczególnych rodzajów długu. 

Globalnie poziom obciążenia długiem publicznym w skali roku (od końca III kwartału 2022 r. do końca III kwartału 2023 r.) wzrósł z 96,7 do 97,0% PKB. W grupie krajów rozwiniętych obciążenie tego typu długiem nieznacznie spadło w ciągu roku – ze 115,9 do 114,2%. Natomiast w grupie rozwijającej się wzrósł – z 64,5 do 68,2%. Niemniej jednak obecnie względny poziom długu publicznego w grupie krajów rozwiniętych jest 1,67 razy wyższy niż w grupie krajów rozwijających się. Dla tego rodzaju długu najwyższy poziom obciążenia na koniec III kwartału 2023 roku odnotowano w Japonii – 239,9% PKB. W USA odsetek ten wyniósł 117,6%; w strefie euro – 92,6%; w Wielkiej Brytanii – 82,5%. 

W grupie krajów rozwijających się pod względem względnego poziomu długu publicznego rekordzistami (% PKB) byli: Singapur – 170,8; Hongkong – 103,4; Ghana – 85,9; Brazylia – 84,4; Chiny – 83,0; Egipt - 81,4. Dla porównania: w Rosji liczba ta wynosi 23,0%. Można powiedzieć, że jest to rekordowo niska wartość w porównaniu do większości krajów rozwiniętych i rozwijających się. 

Względny poziom zadłużenia sektora gospodarstw domowych nieznacznie spadł w ciągu roku – z 63,1 do 61,7% PKB. Dla grupy krajów rozwiniętych odsetek ten spadł z 73,3 do 70,7%. Natomiast w grupie krajów rozwijających się nieznacznie wzrósł – z 46,0 do 46,7%. W grupie krajów rozwiniętych zadłużenie było 1,51 razy większe. 

Kraje o najwyższym zadłużeniu sektora gospodarstw domowych (% PKB): Korea Południowa – 100,2; Hongkong – 95,2; Wielka Brytania – 78,5; USA – 73,2. Są jednak kraje o zaskakująco niskim wskaźniku tego typu zadłużenia (% PKB): Ghana – 2,7; Argentyna – 3,7; Egipt – 8,1; Kenia - 10,7. Do grupy krajów rozwijających się zaliczają się wszystkie kraje o niskim i bardzo niskim poziomie zadłużenia sektora gospodarstw domowych. Dla porównania: w Rosji liczba ta wynosi 23,3%.

Względny poziom zadłużenia przedsiębiorstw niefinansowych na świecie spadł w ciągu roku z 96,0 do 94,9% PKB. Dla grupy krajów rozwiniętych odsetek ten spadł z 92,9 do 88,7%. W grupie krajów rozwijających się znacząco wzrosło zadłużenie – ze 101,4 do 105,2%. W przypadku tego rodzaju długu obciążenie w krajach rozwijających się okazuje się wyższe niż w krajach rozwiniętych (w odróżnieniu od dwóch pierwszych rodzajów długu – sektora rządowego i gospodarstw domowych). 

Rekordzistami pod względem zadłużenia przedsiębiorstw niefinansowych są następujące kraje (% PKB): Hongkong – 267,9; Chiny – 166,9; Korea Południowa – 126,1; Japonia – 115,2; Wietnam – 107,0. Jak widać, wszyscy rekordziści pochodzą z regionu Azji Wschodniej. Wiodące kraje zachodnie mają następujący poziom zadłużenia (% PKB): USA – 76,1; Kraje strefy euro – 95,5; Wielka Brytania – 65,0. 

Są na świecie kraje o bardzo niskiej wartości wskaźnika (% PKB): Nigeria – 9,2; Ghana – 11,8; Argentyna – 16,9; Meksyk – 21,5; Indonezja – 23,3. Dla porównania: w Rosji liczba ta wynosi 81,6% PKB. Co więcej, rok wcześniej było to 68,2%. Bardzo znaczący wzrost. 

Wreszcie względny poziom zadłużenia sektora finansowego spadł na całym świecie w okresie jednego roku z 81,5 do 79,5% PKB. W grupie krajów rozwiniętych obciążenie spadło ze 108,5 do 105,8%. Dla grupy krajów rozwijających się – od 36,2 do 35,5%. Warto zauważyć, że dla tego rodzaju długu obciążenie w grupie krajów rozwiniętych jest trzykrotnie większe niż w grupie krajów rozwijających się!

Najwyższy poziom zadłużenia sektora finansowego (w %) charakteryzowały się następującymi krajami: Japonia – 198,3; Singapur – 168,9; Wielka Brytania – 156,3; Hongkong – 168,9; Kraje strefy euro – 106,6. W USA odsetek ten wyniósł 75,9%, czyli był w przybliżeniu zgodny ze średnią światową. 

W wielu krajach wartość wskaźnika kształtowała się nawet poniżej dziesięciu procent (% PKB): Pakistan – 1,3; Kenia – 2,2; Ghana – 2,4; Indie – 2,6; Wietnam – 4,5; Indonezja – 6,6; Meksyk – 9,4 itd. Dla porównania: w Rosji odsetek ten wynosi 9,8%. Czyli też bardzo niski poziom (choć rok wcześniej był jeszcze niższy – 6,8%). 

Jeśli zsumujemy zadłużenie wszystkich czterech powyższych składników, to łączny poziom zadłużenia w poszczególnych krajach będzie przedstawiał się następująco (% PKB): Japonia – 618,1; Wielka Brytania – 382,3; Korea Południowa – 362,3; Chiny – 358,9; Kraje strefy euro – 349,3; USA – 342,8. Są to duże gospodarki, których względny poziom całkowitego zadłużenia przekracza średnią światową. 

Są też kraje o bardzo niskim względnym poziomie całkowitego długu (% PKB): Nigeria – 70,2; Meksyk – 87,0; Peru – 98,8; Ghana – 102,7; Kenia – 103,4; Argentyna – 112,7; Egipt – 114,5; Türkiye – 116,9 itd. Dla porównania: w Rosji względny wskaźnik całkowitego zadłużenia wynosi 137,7%. Czyli też poziom bardzo niski (jednak w ciągu roku znacząco wzrósł, na koniec III kwartału 2023 roku wyniósł 109,5%). 

W przeglądzie Instytutu Finansów Międzynarodowych interesujące są także dane odzwierciedlające wysokość kosztów obsługi długu w poszczególnych krajach. W relacji do dochodów budżetowych koszty obsługi długu publicznego wyniosły (średnia wartość za lata 2017-2019, %): Indie – 24; Brazylia – 13; Republika Południowej Afryki – 12,5; USA – 8,5; Malezja – 8; Włochy – 7; Turcja – 5; Wielka Brytania – 4; Francja – 3. Podano także prognozę możliwej średniej wartości tego wskaźnika na lata 2024-2026. Dla Indii powinno to być prawie 30%, dla Republiki Południowej Afryki – prawie 25%. W USA i Malezji odsetek ten szacuje się na 15% itd. W wartościach bezwzględnych roczne wydatki budżetowe na obsługę długu publicznego w grupie krajów rozwiniętych wyniosły w ostatnich latach (od 2017 r.) ok. 2 bln dolarów. w krajach rozwijających się (bez Chin) roczne koszty obsługi długu publicznego wzrosły z około 0,5 biliona dolarów w 2009 roku do prawie 1 biliona dolarów w latach 2022-23. W Chinach w ostatnich latach wydatki te wyniosły już około 0,3 biliona dolarów, a na całym świecie koszt obsługi długu publicznego zbliża się dziś do 2,8 biliona dolarów. 

Od końca ubiegłego stulecia do 2023 roku włącznie udział dochodów prywatnego sektora niefinansowego (sektora gospodarstw domowych i sektora przedsiębiorstw niefinansowych) przeznaczanych na obsługę zadłużenia wahał się w przedziale 16-18% w całej grupie krajów rozwiniętych. Dla grupy krajów rozwijających się (bez Chin) udział ten w 1999 r. wynosił prawie 18%; następnie w latach 2004-2005. spadł do 9%; potem zaczęła rosnąć i od 2008 roku oscyluje w „korytarzu” od 10 do 12,5%. W Chinach w 1999 r. odsetek ten wynosił 10,5%, a do 2023 r. wzrósł do 21,5%. 

Spośród wszystkich dużych krajów, jak widać z powyższych danych, gospodarka japońska jest najbardziej zadłużona , o czym świadczą inne źródła. 

https://www.fondsk.ru/news/2024/01/03/itogi-2023-goda-mirovoy-dolg-probil-planku-v-300-trln-dollarov.html